۴۳ مورد سقط جنین غیرقانونی توسط پزشک | بررسی حقوقی یک پرونده جنجالی

ماجرای این پرونده چه بود و چرا رسانه ای شد؟

خبر ۴۳ مورد سقط جنین غیرقانونی توسط پزشک از آن جهت بازتاب گسترده یافت که فردی دارای پروانه حرفه ای، یعنی کسی که جامعه به او اعتماد درمانی دارد، متهم به عبور از خط قرمز قانون شده است. رقم بالا و پنهان کاری معمول در مطب ها، پرونده ۴۳ مورد سقط جنین غیرقانونی توسط پزشک را از یک تخلف فردی به یک موضوع اجتماعی تبدیل کرد. به گفته مسئولان وزارت بهداشت، بخش بزرگی از سقط ها در کشور خارج از چارچوب قانون انجام می شود و همین موضوع حساسیت را بیشتر کرده است.

در پرونده های در جریان، اصل برائت حاکم است و تا صدور حکم قطعی کسی مجرم شناخته نمی شود. به همین دلیل در این مقاله به جای ورود به نام و جزئیات هویتی، تحلیل حقوقی پرونده را دنبال می کنیم.

سقط جنین غیرقانونی از نظر قانون چه تعریفی دارد؟

در حقوق ایران اصل بر ممنوعیت سقط است و تنها استثنای آن، سقط درمانی با شرایط مشخص است. هر سقطی که بیرون از این چارچوب انجام شود، سقط جنین غیرقانونی به شمار می آید، حتی اگر با رضایت مادر و در محیطی مجهز انجام شده باشد. رضایت زن باردار وصف مجرمانه را از بین نمی برد و فقط می تواند در تعیین مسئولیت ها اثر بگذارد. مباشر، تهیه کننده دارو و کسی که زمینه سقط جنایی را فراهم کند، قابل تعقیب است.

مسئولیت کیفری پزشک در سقط جنین غیرقانونی

پزشک، ماما و داروساز به دلیل دانش تخصصی، تکلیف سنگین تری نسبت به افراد عادی دارند. وقتی پرونده ای با این عنوان مطرح می شود، دادسرا هر مورد را جداگانه بررسی می کند: چه کسی مباشر بوده، سن بارداری چقدر بوده، آیا مجوز پزشکی قانونی وجود داشته و آیا عارضه ای برای مادر رخ داده است.

تفاوت سقط درمانی مجاز با سقط غیرقانونی

قانون سقط درمانی مصوب ۱۳۸۴ اجازه می دهد اگر ادامه بارداری جان مادر را تهدید کند یا جنین دچار ناهنجاری شدید باشد، پیش از ورود روح، یعنی حدود چهار ماهگی، سقط انجام شود. شرط اصلی این است که سه پزشک متخصص مورد را تایید کنند و پزشکی قانونی مجوز صادر کند. تفاوت ها در جدول زیر آمده است.

مجازات های پیش بینی شده برای پزشک متخلف

مجازات سقط جنین توسط پزشک فقط یک نوع نیست و چند لایه دارد. بر اساس ماده ۶۲۴ قانون تعزیرات، پزشک، ماما یا داروسازی که مباشر سقط شود یا وسایل آن را فراهم کند، علاوه بر دیه، به حبس دو تا پنج سال محکوم می شود. همچنین ابطال پروانه فعالیت پزشکی، به عنوان مجازات تکمیلی در قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت پیش بینی شده است.

حقوق بیمار و خانواده در این نوع پرونده ها

در پرونده هایی مانند سقط جنین غیرقانونی، زنی که سقط غیرمجاز را تجربه کرده گاهی همزمان آسیب دیده و ذی نفع پرونده است. اما اگر سقط با خونریزی شدید، عفونت یا آسیب دائمی همراه شده باشد، می توان بر مبنای قصور پزشکی در سقط جنین، درخواست رسیدگی و جبران خسارت کرد. خانواده بیمار هم در صورت آسیب شدید حق شکایت دارد.

طرح چنین شکایتی تصمیم آسانی نیست و حق دارید در فضایی محرمانه، آرام و گام به گام پیش بروید.

نقش نظام پزشکی و مراجع قضایی در رسیدگی به این پرونده ها

رسیدگی به پرونده های سقط جنین غیرقانونی معمولا از چند مسیر موازی پیش می رود. دادسرا تحقیقات کیفری را انجام می دهد و در صورت لزوم مطب را پلمب می کند. پزشکی قانونی درباره سن جنین، علت عارضه ها و رعایت اصول فنی نظر کارشناسی می دهد. سازمان نظام پزشکی هم جداگانه تخلف صنفی را بررسی می کند. چون مسیرها مستقل اند، برائت در یکی لزوما به معنی نتیجه مشابه در دیگری نیست.

اگر دوست دارید بدانید قوانین جرایم جنسی در کشورهای دیگر چگونه است، مطلب مجازات تجاوز در هر کشور را هم بخوانید.

نتیجه گیری

پرونده سقط جنین غیرقانونی نشان می دهد که موضوع فقط یک تخلف شغلی نیست و ترکیبی از مسئولیت کیفری، مدنی و انتظامی است. قانون تنها سقط درمانی با شرایط مشخص را مجاز می داند و هر اقدام بیرون از آن، حتی با رضایت بیمار، قابل تعقیب است. اگر آسیب دیده یا یکی از خانواده او هستید، حفظ مدارک و مراجعه به موقع به مراجع قضایی مهم ترین گام است. تیم موسسه حقوقی صادقی در پرونده های حوزه دعاوی کیفری آماده شنیدن ماجرای شما با رعایت کامل محرمانگی است.

سوالات متداول درباره سقط جنین غیرقانونی